سفر همه همسران رسول خدا و نيز فاطمه زهرا ( عليها السلام ) و بسيارى از مردم مسلمان از بخش‌هاى مختلف جزيرة العرب همراه پيامبر ( ص ) حضور داشتند . در همين سفر جواز حج تمتع ازسوى پيامبر تشريع شد . « 1 » خطبه رسول‌خدا ( ص ) در حجة الوداع حجة الوداع آخرين زيارت پيامبرخدا ( ص ) از خانه كعبه است . در اين سفر ، شمار زيادى از مسلمانان از نزديك مناسك حج را از حضرت فرا گرفتند . رسول‌خدا ( ص ) در اين حج به مناسبت‌هاى مختلف براى مسلمانان مطالبى اساسى بيان داشت كه مفصل‌ترين بخش آن در سرزمين عرفات بوده است . پاره‌اى از مورخان ، زمان و مكان خطبه معروف پيامبراكرم ( ص ) را در روز دهم ذيحجه و در سرزمين منا دانسته‌اند ، ولى يعقوبى مىنويسد : حضرت خطبه خود را كنار زمزم در مسجدالحرام ايراد فرموده است . متن خطبه آن حضرت به‌گفته وى چنين است : هان اى مردم ! آيا مىدانيد در چه شهرى و در چه ماهى و در چه روزى قرار داريد ؟ گفتند : آرى ، اين شهر حرام و ماه حرام و روز حرام است . فرمود : فانّ الله حرّم عليكم دمائكم و اموالكم كحرمة بلدكم هذا و كحرمة شهركم هذا و كحرمة يومكم هذا ، الا هل بلغت ؟ گفتند : آرى ، اى رسول‌خدا ! فرمود : اللهم اشهد واتّقوا الله و لاتبخسوا الناس اشيائهم و لاتعثوا فى الارض مفسدين فمن كانت عنده امانة فليودها . آنگاه بيان داشت : مردم در اسلام برابرند و همگى به يك اندازه فرزند آدم و حوايند . عرب را بر عجم و عجم را بر عرب جز به تقوا برترى نيست . الا هل بلغت ؟ قالوا : بلى يا رسول‌الله . . . . به‌حقيقت ، من در ميان شما دو چيز گرانبها برجاى گذاشتم كه اگر بدان چنگ زنيد ، هرگز گمراه نشويد : كتاب خدا و عترت من . الا هل بلغت ؟ قالوا بلى يا

--> ( 1 ) . شگفت اينكه خليفه دوم پس از وفات رسول‌خدا ، نسبت به حج تمتع و متعه نساء ترديد داشت و از آن‌منع مىكرد و مىگفت : « متعتان كانتا فى عهد رسول‌الله حلالين و انا احرمهما و اعاقب عليهما . » ( بنگريد به : فخر رازى ، تفسير كبير ، ذيل آيه 196 سورهء بقره )